Z artykułu dowiesz się. Jakie są różnice pomiędzy przegrzaniem organizmu (hipertermia) czyli udarem cieplnym a udarem słonecznym? Jak rozpoznać udar cieplny? Czym się charakteryzuje przegrzanie organizmu? Jakie są objawy udaru słonecznego? Jakie są objawy udaru cieplnego? Jakie są objawy przegrzania organizmu? Jak udzielić w udarze cieplnym? Jak udzielić pierwszej pomocy w udarze słonecznym? Na co zwracać uwagę podczas panujących upałów? Jak zadbać o siebie podczas upału? 

Wszystkie wyżej wymienione stany nagłe charakteryzuje jedna wspólna cecha. Nasz organizm nie jest w stanie oddać zgormadzonej ilości ciepła do otoczenia, ponieważ otoczenie ma wyższą temperaturę niż nasze ciało.

Przegrzanie organizmu może być spowodowane różnymi czynnikami wpływającymi na jego podwyższoną temperaturę może to być np. wysoka temperatura otoczenia (np. upał), w którym się znajdujemy, może to być np. bezpośrednie działanie promieni słonecznych lub np. wysiłek fizyczny w podwyższonej temperaturze otoczenia, który osłabi nasz organizm i spowoduje podwyższenie jego temperatury (hipertermia wysiłkowa).

W każdym przypadku mówimy o przegrzaniu organizmu, stanie podwyższonej temperatury, czyli hipertermii. W zależności od czynnika, początkowe objawy mogą być różne, niektóre też mogą być wspólne, ale ostatecznie mamy do czynienia za stanem nagłym, który w niektórych przypadkach będzie powodował konieczność interwencji ze strony służb ratunkowych i przede wszystkim udzielenia pierwszej pomocy osobie poszkodowanej.

Do hipertermii (czyli przegrzania organizmu) dochodzi, gdy naturalne mechanizmy termoregulacji w naszm ciele zawodzą i stają się niewydolne, nasz organizm nie jest w stanie oddać ciepła do otoczenia, pochłania go więcej i wytwarza więcej. Bilans oddawania ciepła jest zaburzony.

Zaburzone oddawanie ciepła do otoczenia występuje w sytuacji, kiedy np. w gorącym lub wilgotnym otoczeniu parowanie potu jest utrudnione lub gdy np. nadmierna produkcja ciepła wynika z intensywnego wysiłku fizycznego, a nagromadzonego w organizmie ciepła nie jesteśmy w stanie oddać do otoczenia o wysokiej temp. Mówimy wtedy o hipertermii wysiłkowej.

Hipertermię dzielimy na; umiarkowaną, wyczerpującą i ostatecznie mówimy o udarze cieplnym, czyli mamy do czynienia z przegrzaniem umiarkowanym, przegrzaniem wyczerpującym i udarem cieplnym. Każdy z tych stanów hipertermii będzie dawać objawy od lżejszych do bardzo ciężkich i każdy będzie wymagał pomocy. W zależności od stanu przegrzania organizmu możemy mówić o następujących objawach udaru cieplnego:

• podwyższona temperatura ciała, zwykle powyżej niż 40°C
• uczucie przemęczenia, rozdrażnienie, drażliwość, bóle głowy, mogą być pulsujące i intensywne
• dezorientacja, pobudzenie, niewyraźna bełkotliwa mowa, drgawki, bóle mięśni
• jeśli przegrzanie organizmu jest spowodowane wysiłkiem fizycznym (hipertermia wysiłkowa) – skóra może być sucha lub lekko wilgotna, jeżeli spowodowane jest nadmierną ekspozycją na słońce (udar słoneczny) – skóra może być sucha, później gorąca i czerwona, może dojść również do oparzenia słonecznego
• mogą występować nudności i wymioty
• przyspieszony płytki oddech, przyspieszone tętno w spoczynku (tachykardia)
• zasłabnięcie
• jako objaw wstrząsu – zimna, blada, lepka i wilgotna skóra

We wstępnych fazach udaru cieplnego, w stopniu łagodnym charakterystyczne objawy to:

• uczucie silnego pragnienia, suche usta
• obfite pocenie się
• osłabienie i zmęczenie

Infografika, objawy udaru cieplnego (przegrzanie organizmu, hipertermia) i udaru słonecznego. Rozpoznanie objawów udaru cieplnego i słonecznego. Źródło: www.gotowidoratowania.pl materiały własne GOTOWI DO RATOWANIA – Medical & Rescue Training Center – szkolenie z pierwszej pomocy Wrocław

Udar słoneczny to nic innego jak rodzaj udaru cieplnego. Jego przyczynę stanowi nadmierna ekspozycja na działanie promieni słonecznych. To właśnie one powoduję podwyższenie temperatury naszego ciała, które w pewnym momencie nie będzie sobie w stanie poradzić z jego oddaniem do otocznia ze względu na wysoką temperaturę jaka panuje najczęściej wokół nas.

Większość objawów udaru słonecznego będzie zbieżnymi z objawami udaru cieplnego do którego doprowadza nadmierna ekspozycja na słońce, między innymi będą to:

• podwyższona temperatura ciała, zwykle temp. wyższa niż 40°C
• uczucie zmęczenia, osłabienie, rozdrażnienie lub senność
• zaburzenia zachowania, między innymi; dezorientacja, pobudzenie, niewyraźna mowa, drażliwość, drgawki
• brak pocenia się, jeśli udar jest spowodowany upałem, skóra początkowo może być chłodna i spocona, a następnie czerwona i gorąca, mogą występować oparzenia słoneczne
• nudności i wymioty
• przyspieszony oddech, przyspieszone tętno
• bóle głowy, mogą być intensywne, pulsujące
• bóle mięśni.

• przenieś (lub pomóż przejść) osobę z objawami przegrzania w zacienione, chłodne, przewiewne miejsce, ogranicz w miarę możliwości działanie wysokiej temp. otoczenia, rozluźnij lub zdejmij nadmiar odzieży
• stopniowo zacznij schładzać ciało w sposób bierny np. wiatrak, wachlowanie, klimatyzacja lub w sposób aktywny – chłodne okłady (nie lodowate) w przebiegu dużych naczyń krwionośnych np. pachy, pachwiny, kark lub schładzaj w miarę możliwości całe ciało poprzez zanurzenie w chłodnej (nie lodowatej) wodzie
• jeżeli osoba jest przytomna i świadoma można podawać do picia schłodzoną wodę (małe porcje, często)
• kontynuuj do poprawy lub przyjazdu służb ratunkowych
• w przypadku utraty przytomności, oceń oddech, jeżeli po udrożnieniu dróg oddechowych oddech jest prawidłowy (2 oddechy na 10 sekund czasu oceny) – ułóż w pozycji bezpiecznej i monitoruj stale poszkodowanego
• w przypadku zatrzymania krążenia (osoba nieprzytomna i nie oddychająca, 0 oddechów lub 1 oddech na 10 sekund czasu oceny) rozpocznij resuscytację krążeniowo – oddechową (RKO) i użyj AED (automatyczny defibrylator zewnętrzny) jeżeli jest dostępne i kontynuuj do czasu przyjazdu służb ratunkowych

Pamiętaj – niezależnie od sytuacji, Dyspozytor Medyczny (nr. 999) lub Operator nr. alarmowego ONA (nr. 112) będzie Twoim zdalnym partnerem i Ci pomoże.

Infografika, jak udzielić pierwszej pomocy w udarze cieplnym (pierwsza pomoc w przegrzaniu organizmu, pierwsza pomoc hipertermia). Pierwsza pomoc w udarze słonecznym. Źródło: www.gotowidoratowania.pl materiały własne GOTOWI DO RATOWANIA – Medical & Rescue Training Center – kurs pierwszej pomocy Wrocław

• Podstawą jest nawadnianie organizmu, tak aby chronić się przed odwodnieniem. Pij regularnie duże ilości wody, nawet jeśli nie odczuwasz pragnienia. W upalne dni i w środowisku, gdzie panuje wysoka temperatura minimalna ilość płynów jakie należy spożywać to około 2,5 – 3 litrów wody dziennie.
• Nie spożywaj alkoholu oraz unikaj napojów słodzonych. Alkohol przyspiesza odwadnianie organizmu, działa jako diuretyk (środek moczopędny), hamuje on wydzielanie wazopresyny — hormonu antydiuretycznego, który odpowiada za wchłanianie wody z nerek. W praktyce oznacza to, że pijąc napoje alkoholowe, tracisz znacznie więcej płynów, niż dostarczasz do organizmu.
• Ogranicz przebywanie na słońcu, wybieraj miejsca zacienione, chłodne, przewiewne. Unikaj godzin, w których słońce jest w szczycie. Przebywaj na zewnątrz w godzinach wczesno porannych lub wieczornych.
• Chroń się przed słońcem, noś lekką, przewiewną odzież oraz nakrycie głowy. Stosuj ochronę skóry przed promieniami słonecznymi.

Infografika, jak się chronić przed wysokimi temperaturami i upałem, jak o siebie zadbać aby uniknąć udaru cieplnego, jak uniknąć udaru słonecznego. Źródło: www.gotowidoratowania.pl materiały własne GOTOWI DO RATOWANIA – Medical & Rescue Training Center – kurs pierwszej pomocy Wrocław

Na przegrzanie organizmu, czyli na udar cieplny narażony jest każdy. Szczególne grupy ryzyka stanowią dzieci, u których do końca nie są wykształcone mechanizmy termoregulacji organizmu, osoby starsze, osoby przewlekle chore oraz wszystkie te osoby, które wykonują prace fizyczne w środowisku o podwyższonej temperaturze. Na ryzyko udaru cieplnego narażeni są również sportowcy prawiący wysiłek (sport) w wysokiej temp. otoczenia.