Z artykułu dowiesz się między innymi: Jak udzielić pierwszej pomocy w nagłym zatrzymaniu krążenia?  Czym jest nagłe zatrzymanie krążenia?  Co oznacza NZK? Jak ważna w zatrzymaniu krążenia jest defibrylacja? Co się dzieje z sercem człowieka w zatrzymaniu krążenia? Kogo dotyka NZK? Jakie są objawy nagłego zatrzymania krążenia?

Każdego roku w Europie dochodzi nawet do 700 000 incydentów nagłych zatrzymań krążenia (NZK) z czego blisko 90% to zatrzymania poza szpitalne. Niezależnie od przyczyn zatrzymania krążenia, o których napiszemy poniżej – wczesne rozpoznanie, wezwanie pomocy, defibrylacja, wysokiej jakości zabiegi z zakresu resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO) stanowią kluczowe elementy łańcucha przeżycia poszkodowanych w przypadku NZK. Rola świadka zdarzenia jest zatem kluczową dla poszkodowanych dotkniętych przez NZK. Krytycznym ogniwem w całym łańcuch przeżycia są działania jakie podejmie świadek zdarzenia tj. rozpoznanie NZK, wezwanie służb ratunkowych, wysokiej jakości resuscytacja krążeniowo-oddechowa, użycie automatycznej defibrylacji (AED). Z każdą minutą nie rozpoczęcia RKO szanse poszkodowanego na przeżycie spadają od 10-12%.

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest poważnym zdarzeniem medycznym, które najczęściej występuje w najmniej oczekiwanym miejscu i czasie. Większość zatrzymań krążenia ma miejsce w domu, lub w miejscach publicznych (w jednym i drugim przypadku mówimy o pozaszpitalnych zatrzymaniach krążenia). Do NZK rzadziej dochodzi u osób młodych (18–40 lat), chyba że, jest to NZK tzw. wtórne, spowodowane np. urazem. Natomiast jeśli już wystąpi u osób młodych, to zazwyczaj cechuje się większą śmiertelnością niż u osób po 40. roku życia. Częściej występuje ono też u mężczyzn niż u kobiet.

Czym jest nagłe zatrzymanie krążenia? Najprościej rzecz ujmując nagłe zatrzymanie krążenia to ustanie lub znaczne upośledzenie mechanicznej czynności pracy serca. W tym stanie wskutek ustania czynności skurczowej mięśnia sercowego do chodzi w konsekwencji do nagłego ustania czynności układu krążenia. Wtórnie sytuacja ta doprowadzi zatem do zatrzymania oddechu, a finalnie do upośledzenie ośrodkowego układu nerwowego. Kiedy serce nie pracuje lub pracuje w niewłaściwy sposób, nie dystrybuuje krwi do poszczególnych organów w ciele człowieka. Krew zawierająca substancje odżywcze i tlen nie dociera zatem w żadne zakątki organizmu. Najbardziej wrażliwym organem, na brak dopływu krwi zawierającej tlen jest właśnie mózg. W około 4 minucie niedotlenienia mózgu zacznie w nim dochodzi do procesu zmian neurologicznych, które w 10 minucie będą już praktycznie nieodwracalne.

Co może powodować nagłe zatrzymanie krążenia? NZK może być spowodowane różnymi czynnikami, zarówno chorobowymi, jak i urazowymi. Do przyczyn NZK nalezą między innymi; choroby serca takie jak zawał mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca. Kolejne przyczyny to;  zatorowość płucna, urazy, zatrucia, zaburzenia metaboliczne (hipokalemia, hipperkalemia, kwasica), hipoksja (niedotlenienie organizmu), odma, tamponada serca itp. Zwykle jednak NZK ma podłoże kardiologiczne.

NZK możemy podzielić na pierwotne i wtórne. Pierwotne spowodowane chorobą serca np. ostry zespół wieńcowy (najczęściej), czy innymi patologiami mięśnia serca, zaś wtórne NZK spowodowane jest przyczyną poza sercową, np. zatrzymaniem oddechu, urazem wielonarządowym, wykrwawieniem, wstrząsem, wychłodzeniem, zatruciem.

Mówiąc o przyczynach zatrzymania krążenia, mówimy o przyczynach odwracalnych i nieodwracalnych NZK. Odwracalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia to takie, które można i należy leczyć, aby przywrócić krążenie. Do odwracalnych przyczyn należą między innymi; hipoksja, hipowolemia, hipokalemia, hiperkaliemia, zaburzenia metaboliczne, hipotermia, zaburzenia zatorowo-zakrzepowe, tamponada osierdzia, zatrucia i odma prężna. Nieodwracalne przyczyny to takie, które nie podlegają leczeniu i skutkują trwałym uszkodzeniem mózgu lub śmiercią, np. zaawansowane choroby serca. Będą to zatem zaawansowane choroby serca i naczyń, których nie da się opanować przywracając krążenie, trwałe uszkodzenia mózgu spowodowane niedotlenieniem.

Serce nie pracuje prawidłowo (jego praca jest zaburzona) lub nie pracuje w ogóle. Dochodzi do migotania lub trzepotanie komór (VF), lub częstoskurczu komorowego (VT) bez tętna lub do asystolii (brak czynności elektrycznej i mechanicznej serca), czynności elektrycznej bez tętna (PEA). Asystolia i PEA są częstymi mechanizmami wtórnego NZK. Podsumowując możemy mieć dwa obrazy zatrzymania krążenia i dwa generalne typy rytmów zatrzymania krążenia – rytmy defibrylacyjne (migotanie komór – VF, i częstoskurcz komorowy bez tętna – VT) i rytmy niedefibrylacyjne (asystolia i aktywność elektryczna bez tętna -PEA). Upraszczając jeszcze bardziej, serce pracuje bardzo chaotycznie i w nieskoordynowany sposób lub nie pracuje prawie w ogóle. O rytmach defibrylacyjnych i niedefibrylacyjnych piszemy szczegółowo w artykule: jak bardzo skuteczne jest AED? rytmy defibrylacyjne i niedefibrylacyjne, pierwsza pomoc.„

Liczy się czas, ponieważ z każdą minutą (dosłownie!) szanse poszkodowanego maleją. Średnio spadają one o kilkanaście procent na minutę, kiedy pomoc się opóźnia. Pierwsza pomoc w przypadku NZK wymaga zatem bezzwłocznego podjęcia czynności ratunkowych (RKO/AED – BLS) zarówno przez świadków zdarzenia, jak i wykwalifikowane zespoły ratownictwa medycznego (Medyczne Czynności Ratunkowe – ALS). W poszczególnych wpisach znajdziecie szczegółowe informacje o: rozpoznaniu objawów nagłego zatrzymania krążenia (jak rozpoznać objawy nagłego zatrzymania krążenia?), prowadzeniu resuscytacji krążeniowo-oddechowej u osób dorosłych (jak postępować z poszkodowanym dorosłym w nagłym zatrzymanym krążeniem?), prowadzeniu resuscytacji krążeniowo-oddechowej u dzieci: (jak postępować z poszkodowanym dzieckiem w nagłym zatrzymaniem krążenia?), użyciu AED: (czym jest automatyczny defibrylator zewnętrzny i jak działa?, jak użyć automatycznego defibrylatora zewnętrznego?)

Niezwłocznie podejmujemy resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO) wraz z użyciem AED, poprzedzoną oceną stanu poszkodowanego (ABC) i wezwaniem służb ratunkowych.

Defibrylacja w NZK jest niezbędna. Jeśli w pobliżu miejsca zdarzenia znajduje się defibrylator AED należy go użyć. Prowadzenie RKO oraz użycie automatycznego defibrylatora zewnętrznego w ciągu pierwszych minut od zatrzymania krążenia podnosi szanse poszkodowanego na przeżycie aż do 75%. Poszkodowany z nagłym zatrzymaniem krążenia ma tym większe szanse na przeżycie im szybciej dojdzie do pierwszej defibrylacji. Każda minuta opóźnienia defibrylacji zmniejsza szanse na przeżycie o 10-12% W łańcuchu przeżycia defibrylacja elektryczna jest kluczowym ogniwem, jest ona najskuteczniejszym i definitywnym sposobem leczenia stanów takich jak migotanie komór (VF) i częstoskurcz komorowy bez tętna (VT) czyli rytmów serca często występujących przy nagłym zatrzymaniu krążenia.

W naszej ofercie kursów i szkoleń znajdziesz między innymi; szkolenie z pierwszej pomocy Wrocław, oraz kurs pierwszej pomocy Wrocław. Dla firm i instytucji będą to; szkolenie z pierwszej pomocy dla pracowników Wrocław, kurs pierwszej pomocy dla firm Wrocław, kurs pierwszej pomocy dla pracowników Wrocław. Szkolenia i kursy dla rodziców i opiekunów dzieci to między innymi; kurs pierwszej pomocy dla rodziców Wrocław, kurs pierwszej pomocy pediatrycznej Wrocław, oraz kurs pierwszej pomocy dzieciom. Dla dzieci i młodzieży szkolnej będą to; warsztaty z pierwszej pomocy w szkole Wrocław, kurs pierwszej pomocy w szkole Wrocław.